Vì sao dùng loại hình đấu để chọn gà làm tăng rủi ro phúc lợi?

Việc tuyển chọn gà dựa trên loại hình đấu đối kháng trực tiếp, nơi gà được đánh giá qua khả năng chịu đòn và tính hiếu chiến, tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng về phúc lợi động vật. Các hoạt động này thường gây ra căng thẳng tinh thần và tổn thương thể chất đáng kể cho vật nuôi, đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản về phúc lợi động vật được công nhận toàn cầu.

Phúc lợi động vật theo tiêu chuẩn quốc tế

Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), phúc lợi động vật được định nghĩa là trạng thái thể chất và tinh thần của con vật liên quan đến điều kiện sống và chết của chúng. Định nghĩa này nhấn mạnh tầm quan trọng của cả sức khỏe thể chất và tinh thần của động vật. WOAH cũng đưa ra các nguyên tắc cơ bản về phúc lợi động vật, bao gồm việc đảm bảo động vật được tự do khỏi:

• Đói khát và suy dinh dưỡng.
• Khó chịu về thể chất và môi trường.
• Đau đớn, tổn thương và bệnh tật.
• Nỗi sợ hãi và sự lo âu tột độ.
• Hạn chế thể hiện các hành vi tự nhiên.

Việc tuyển chọn gà thông qua các loại hình đấu đối kháng trực tiếp thường vi phạm nghiêm trọng nhiều nguyên tắc trong số này, đặc biệt là các nguyên tắc liên quan đến đau đớn, tổn thương, bệnh tật, nỗi sợ hãi và sự lo âu.

Rủi ro về thể chất và tinh thần

Khi gà bị ép buộc tham gia các trận đấu đối kháng, chúng phải đối mặt với nhiều rủi ro về thể chất và tinh thần:

• Tổn thương thể chất: Các trận đấu có thể gây ra vết thương nghiêm trọng như gãy xương, rách da, mất máu, chấn thương nội tạng hoặc mù lòa. Những vết thương này không chỉ gây đau đớn cấp tính mà còn có thể dẫn đến nhiễm trùng, bệnh tật mãn tính hoặc tử vong.
• Đau đớn và căng thẳng: Gà trong các trận đấu thường phải chịu đựng đau đớn dữ dội và căng thẳng tột độ. Nỗi sợ hãi và lo âu liên tục có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, khiến chúng dễ mắc bệnh hơn.
• Hạn chế hành vi tự nhiên: Môi trường và điều kiện trong các trận đấu không cho phép gà thể hiện các hành vi tự nhiên của loài, như tìm kiếm thức ăn, giao tiếp xã hội hoặc chăm sóc bản thân. Điều này gây ra sự ức chế và căng thẳng tâm lý.

Việc chọn lọc gà dựa trên khả năng chịu đòn và tính hiếu chiến trong môi trường đối kháng trực tiếp không chỉ gây hại cho từng cá thể gà mà còn có thể dẫn đến việc nhân giống những đặc điểm không mong muốn, làm suy yếu sức khỏe tổng thể của quần thể gà về lâu dài.

Ví dụ minh họa: Tuyển chọn gà qua đấu tập

Giả sử một người muốn chọn gà để tham gia các hoạt động đối kháng và quyết định dùng phương pháp đấu tập để đánh giá. Quá trình này có thể diễn ra như sau:

1. Giai đoạn 1: Đánh giá ban đầu. Người đó chọn 10 con gà trống có vẻ ngoài khỏe mạnh.
2. Giai đoạn 2: Đấu tập. Cho từng cặp gà đấu tập trong thời gian ngắn để quan sát phản ứng, sức chịu đựng và tính hiếu chiến.
3. Giai đoạn 3: Chọn lọc. Loại bỏ những con gà có vẻ yếu ớt, không chịu được đòn hoặc không đủ hung hăng. Giữ lại 3 con gà có biểu hiện tốt nhất.

Trong ví dụ này, ngay cả khi các trận đấu tập được kiểm soát, gà vẫn phải chịu đựng sự căng thẳng, sợ hãi và có thể bị thương. Mục tiêu của việc tuyển chọn là tìm ra những con gà có khả năng chiến đấu tốt nhất, nhưng quá trình này lại trực tiếp gây hại đến phúc lợi của chúng. Việc này đi ngược lại các nguyên tắc của WOAH về việc giải phóng động vật khỏi nỗi sợ hãi, đau đớn và tổn thương.

Bảng so sánh: Phúc lợi động vật và tuyển chọn qua đấu

Lỗi thường gặp và giới hạn

Một lỗi thường gặp là coi nhẹ tác động của các trận đấu đối kháng lên phúc lợi động vật, cho rằng đó là bản năng tự nhiên của loài gà. Tuy nhiên, việc con người can thiệp và ép buộc gà vào các trận đấu có tổ chức, đặc biệt là khi có yếu tố cá cược, đã vượt ra ngoài hành vi tự nhiên và gây ra những tổn hại không đáng có.

Một giới hạn khác là sự khác biệt trong quan niệm về phúc lợi động vật giữa các nền văn hóa. Ở một số nơi, các trò chơi dân gian có sử dụng động vật, bao gồm chọi gà, được coi là một phần của truyền thống văn hóa. Tuy nhiên, ngay cả trong bối cảnh văn hóa, việc đảm bảo phúc lợi động vật vẫn là một trách nhiệm đạo đức và khoa học cần được ưu tiên.

Pháp luật Việt Nam cũng có những quy định về hành vi đánh bạc, bao gồm cả các hình thức cá cược liên quan đến chọi gà, có thể bị xử lý hình sự. Ví dụ, Bản án 18/2020/HS-ST của Thư Viện Pháp Luật đã xét xử tội đánh bạc liên quan đến hoạt động chọi gà. Điều này cho thấy các hoạt động này không chỉ gây rủi ro về phúc lợi động vật mà còn có thể vi phạm pháp luật hiện hành.

Kiểm tra nhận thức về phúc lợi động vật

Để đảm bảo hiểu rõ hơn về phúc lợi động vật, người đọc có thể tự kiểm tra các điểm sau:

• Bạn có nhận thức được rằng động vật cũng có khả năng cảm nhận đau đớn và sợ hãi không?
• Bạn có tin rằng việc ép buộc động vật tham gia vào các hoạt động gây hại là không phù hợp không?
• Bạn có sẵn sàng tìm hiểu thêm về các tiêu chuẩn phúc lợi động vật quốc tế không?
• Bạn có ủng hộ các hoạt động bảo vệ động vật và giảm thiểu sự đau khổ cho chúng không?

Việc nâng cao nhận thức về phúc lợi động vật là bước quan trọng để xây dựng một xã hội văn minh và nhân ái hơn đối với tất cả các loài sinh vật.

Nguồn tham khảo:

• World Organisation for Animal Health: Animal welfare
• Thư Viện Pháp Luật: Bản án 18/2020/HS-ST