Kiểm tra cựa sắt dưới góc nhìn phúc lợi: vì sao không có quy trình nào làm đá gà trở nên an toàn

Dưới góc nhìn phúc lợi động vật, không có quy trình kỹ thuật hay kiểm tra cựa sắt nào có thể giúp đá gà trở nên an toàn. Việc trang bị cựa sắt sắc bén làm tăng mức độ sát thương và biến đổi trò chơi dân gian truyền thống thành các trận đấu bạo lực, gây nguy hại trực tiếp đến tính mạng của động vật. Các quy định pháp lý và lịch sử văn hóa cũng phản ánh xu hướng hạn chế tính chất ăn thua, cá độ bạo lực này để bảo vệ các giá trị xã hội lành mạnh.

Phúc lợi động vật và rủi ro của cựa sắt

Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) định nghĩa phúc lợi động vật là trạng thái thể chất và tinh thần của con vật liên quan đến điều kiện sống và cái chết của nó. Các nguyên tắc cốt lõi của phúc lợi động vật bao gồm quyền tự do không bị đau đớn, thương tích và bệnh tật. Khi một con gà được gắn cựa sắt, nó sẽ phải đối mặt với nguy cơ cao bị thương tích nghiêm trọng, đau đớn và thậm chí là tử vong. Điều này trực tiếp vi phạm các nguyên tắc cơ bản về phúc lợi động vật.

Cựa sắt, dù là cựa dao hay cựa tròn, đều được thiết kế để tăng khả năng gây sát thương. Trong các trận đá gà cựa sắt, mục tiêu thường là làm cho trận đấu kết thúc nhanh chóng thông qua việc gây ra những vết thương chí mạng. Điều này hoàn toàn trái ngược với mục đích của phúc lợi động vật, vốn hướng đến việc bảo vệ và đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh cho các loài vật.

Đá gà dân gian và đá gà cựa sắt: Sự khác biệt về phúc lợi

Trò chơi chọi gà dân gian truyền thống ở Việt Nam vốn mang ý nghĩa giải trí, khuyến khích chăn nuôi và thể hiện tinh thần thượng võ. Các trận đấu thường sử dụng cựa tự nhiên của gà, và dù vẫn có tính đối kháng, mức độ sát thương thường thấp hơn nhiều so với đá gà cựa sắt. Mục đích chính là để gà thể hiện sức mạnh, sự dẻo dai và kỹ năng chiến đấu, không phải để gây chết chóc nhanh chóng.

Tuy nhiên, việc đưa các yếu tố ăn thua cờ bạc vào đã làm biến tướng trò chơi này. Đá gà cựa sắt hiện đại, đặc biệt là những hình thức có cá cược, thường tập trung vào việc rút ngắn thời gian trận đấu để phục vụ mục đích cá độ nhanh. Điều này dẫn đến việc sử dụng cựa sắt, một loại vũ khí nhân tạo, làm tăng tính bạo lực và nguy hiểm cho gà.

Từ thế kỷ 13, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn trong Hịch tướng sĩ đã từng cảnh tỉnh về tính chất nguy hiểm của cựa gà sắc nhọn khi viết 'Cựa gà sắc khôn đâm giáp giặc', cho thấy nhận thức về sự nguy hiểm của chúng đã có từ lâu đời.

Giới hạn của khái niệm an toàn trong đá gà cựa sắt

Một số người có thể cho rằng việc kiểm tra cựa sắt theo các quy trình nhất định (như đo kích thước, độ sắc bén, cách gắn) có thể làm cho đá gà trở nên 'an toàn' hơn. Tuy nhiên, khái niệm 'an toàn' ở đây chỉ mang tính tương đối và không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro phúc lợi động vật. Dù cựa có được kiểm tra kỹ lưỡng đến đâu, bản chất của việc gắn một vật sắc nhọn vào chân gà để chúng chiến đấu vẫn là hành vi gây thương tích và đau đớn.

Ví dụ minh họa: Giả sử có một quy trình kiểm tra cựa sắt yêu cầu cựa phải có độ dài tối đa 5 cm và không được quá sắc. Ngay cả khi tuân thủ quy trình này, cựa sắt vẫn là một vũ khí có khả năng gây ra vết thương sâu, rách da thịt, gãy xương hoặc tổn thương nội tạng. Mục đích của việc gắn cựa sắt là để tăng hiệu quả tấn công, và điều này không thể tách rời khỏi việc gây hại cho động vật. Do đó, không có quy trình nào có thể biến đá gà cựa sắt thành một hoạt động 'an toàn' theo đúng nghĩa của phúc lợi động vật.

Checklist tự kiểm tra về phúc lợi động vật trong đá gà cựa sắt

Để đánh giá một hoạt động đá gà dưới góc độ phúc lợi động vật, người đọc có thể tự đặt ra các câu hỏi sau:

• Hoạt động này có gây ra đau đớn hoặc thương tích cho động vật không?
• Có yếu tố nào làm tăng mức độ sát thương cho động vật không (ví dụ: cựa sắt, cựa dao)?
• Mục đích chính của hoạt động là giải trí lành mạnh hay cá cược ăn thua?
• Động vật có được tự do khỏi bệnh tật và các điều kiện sống khắc nghiệt không?
• Hoạt động có tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ động vật và chống cờ bạc không?

Nếu câu trả lời cho các câu hỏi trên cho thấy có sự vi phạm các nguyên tắc phúc lợi động vật hoặc có yếu tố cá cược bạo lực, thì hoạt động đó không thể được coi là an toàn hoặc phù hợp với các giá trị xã hội lành mạnh.

Lỗi thường gặp và giới hạn của khái niệm an toàn

Một lỗi thường gặp là nhầm lẫn giữa việc 'kiểm soát' cựa sắt với việc 'đảm bảo an toàn' cho gà. Các quy trình kiểm soát cựa (như đo đạc, cân nặng) có thể nhằm mục đích tạo ra sự công bằng trong trận đấu hoặc tuân thủ một số quy định của trường gà, nhưng chúng không loại bỏ được rủi ro về phúc lợi động vật. Cựa sắt vẫn là công cụ gây sát thương, và việc sử dụng chúng luôn đi kèm với nguy cơ gây hại cho gà.

Giới hạn của khái niệm an toàn trong đá gà cựa sắt nằm ở chỗ nó không thể dung hòa được với các nguyên tắc phúc lợi động vật cơ bản. Chừng nào cựa sắt còn được sử dụng để tăng tính sát thương và rút ngắn trận đấu, thì chừng đó đá gà cựa sắt vẫn là một hoạt động có rủi ro cao đối với phúc lợi của gà. Pháp luật Việt Nam cũng nghiêm cấm hành vi cá độ đá gà, coi đây là hành vi đánh bạc trái phép, bất kể có hay không có cựa sắt.

Nguồn tham khảo:

• World Organisation for Animal Health: Animal welfare
• Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam: Chọi gà
• Cổng thông tin văn bản Chính phủ Việt Nam
• Thư Viện Pháp Luật: Bản án 18/2020/HS-ST